พฤติกรรมเชิงจริยธรรมที่นำไปปรับใช้กับนักเรียนผู้วิจัยมุ่งกล่าวถึง จริยธรรม ความมี
วินัยในตนเอง ความมีสัมมาคารวะธรรม ความมีเมตตากรุณา และการละเว้นอบายมุข ดังนี้
2.3.1 ความมีวินัยในตนเอง
พนัส หันนาคินทร์ และคณะ ให้ความหมายของคำว่า วินัย หมายถึง การปฏิบัติ
ตามกฎ ระเบียบ ข้อบังคับ คำสั่ง กติกา และกฎหมาย ตามที่สังคมได้วางไว้หรือตามที่กลุ่มได้ตก
ลงอันจะนำมาซึ่งความสงบสุข ความเจริญก้าวหน้า ความมั่นคง และความปลอดภัย 15
สัณหพัฒน์ อรุณธารี ได้กล่าวว่า วินัยในตนเองไม่ใช่การบังคับโดยอำนาจภายนอก
หากหมายถึง การบังคับโดยอำนาจภายในของบุคคลนั่นเอง และเป็นอำนาจอันเกิดจากการเรียนรู้
หรือยอมรับคุณค่าอันใดอันหนึ่ง ซึ่งทำให้บุคคลสามารถบังคับพฤติกรรมของตนเองได้จาก
ความหมายและแนวคิดดังกล่าวข้างต้น สรุปได้ว่า วินัยในตนเองหมายถึง การประพฤติ ปฏิบัติให้

วิวาห์วัน มูลสถาน กล่าวว่า บุคคลที่มีวินัยในตนเองควรมีลักษณะและพฤติกรรมดังนี้
(1) เชื่อมั่นในตนเอง
(2) มีความรู้สึกรับผิดชอบ
(3) มีความตั้งใจจริง
(4) มีลักษณะความเป็นผู้นำ
(5) มีเหตุผล
(6) เคารพสิทธิของผู้อื่น
(7) ทำตามกฎเกณฑ์ของสังคม
(8) มีความอดทน16
สกุลชา ศิรเฉลิมพงศ์ กล่าวว่า วิธีการปลูกฝังความมีวินัยในตนเองหรือการรู้จักบังคับ
ตนเองให้แก่เด็ก โดยบิดามารดาจะต้องปฏิบัติดังต่อไปนี้คือ
(1) ต้องสร้างความสัมพันธ์อันดีกับเด็ก
(2) วางกฎเกณฑ์ในโอกาสอันเหมาะสม เมื่อเด็กทำความผิดควรอธิบายให้เด็กเข้าใจ

1) ให้เด็กเข้าใจระเบียบข้อบังคับด้วยเหตุผลว่า เหตุใดจึงต้องมีระเบียบข้อบังคับ ไม่
ใช้วิธีการห้ามหรือการใช้กำลังโดยไม่บอกเหตุผล
2) ชี้แจงให้นักเรียนเข้าใจประโยชน์ที่จะได้รับจากการปฏิบัติตามระเบียบวินัย
3) เสรีภาพของการกระทำต่างๆ นั้นมิใช่เสรีภาพตามใจปรารถนาที่จะทำสิ่งใดได้
ตามใจชอบ แต่ เสรีภาพในการกระทำจะต้องไม่กระทบกระเทือน เป็นผลเสียแก่ตนเองและแก่
ส่วนรวม เป็นเสรีภาพการ กระทำที่ไม่ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน ซึ่งการที่จะให้เด็กมีวินัยในตนเองและมี
ความรับผิดชอบต่อผู้อื่นนั้น จะ ต้องสร้างบรรยากาศของความมีเสรีภาพให้แก่เด็กเป็นเบื้องต้น ทุก
วันนี้เด็กนักเรียนของเรามักจะถูก ครอบงำด้วยกฎ ระเบียบ ประเพณี วัฒนธรรม มากจนเกินไป ทำ
ให้เด็กเกิดความรู้สึกว่าสิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่กักขัง หน่วงเหนี่ยว จึงคิดแต่จะหลีกเลี่ยง
4) ระเบียบข้อบังคับเป็นสิ่งจำเป็นแก่หมู่คณะ เป็นกฎเกณฑ์ของสังคมที่จะควบคุมมิให้
คนในสังคมทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งได้ตามอำเภอใจ ฉะนั้นคนในสังคมจะต้องรู้กฎหมาย รู้ระเบียบ

1) การสร้างความสามัคคี น้ำหนึ่งใจเดียวกันขึ้นในห้องเรียน ให้มีความรู้สึกว่ามีส่วน
ร่วมกันและยอมเสียสละเพื่อหมู่คณะ
2) สร้างความรู้สึกให้เด็กเห็นว่าตนมีความสำคัญต่อหมู่คณะ
3) สร้างบรรยากาศแห่งความเป็นกันเองภายในห้องเรียน
4) สร้างความเชื่อมั่นในตนเองให้เกิดขึ้นในตัวเด็ก
5) พยายามศึกษาเด็กเป็นรายบุคคล เพื่อนำไปเป็นเครื่องแก้ปัญหาทางวินัย
6) ควรหัดให้เด็กรับผิดชอบในการแก้ปัญหาต่างๆ
7) ไม่ควรใช้การห้ามเป็นเครื่องอบรมทางวินัย ควรใช้วิธียั่วยุให้ทำในสิ่งที่ถูก
ให้โอกาสเด็กมีส่วนร่วมในการจัดโรงเรียน
9) ครูต้องเตรียมการสอนและกิจกรรมเป็นอย่างดี โดยคำนึงถึงความแตกต่างระหว่าง
บุคคล
10) ระเบียบที่วางไว้ควรเริ่มจากนักเรียน ให้นักเรียนร่วมมือกันวางกฎเกณฑ์ สำหรับ
ลักษณะการเรียนการสอนที่มุ่งจะปลูกฝังให้นักเรียนมีวินัยในตนเองนั้น

1) ครูทำงานร่วมกับเด็ก
2) ครูปฏิบัติต่อเด็กเป็นรายบุคคลไปตามความสามารถของแต่ละบุคคล
3) ส่งเสริมการเรียนรู้ของเด็กเป็นรายบุคคล
4) ส่งเสริมความเจริญงอกงามทุกด้านของเด็ก
5) โดยการจัดประสบการณ์หรือกิจกรรมให้เด็กเลือกเรียนตามความสามารถ ความ
สนใจ ความถนัดโดยธรรมชาติ และความต้องการของเด็ก ดังนั้น ความมีวินัยในตนเองของ
นักเรียนสามารถปลูกฝังและพัฒนาได้โดยครูเป็นผู้ที่มีบทบาท สำคัญในการจัดกิจกรรมการเรียน
การสอนและสอดคล้องกับคุณลักษณะและพฤติกรรมที่ก่อให้เกิด ความมีวินัยในตนเอง และให้
นักเรียนได้มีส่วนร่วมในกิจกรรมการเรียนการสอนด้วย                                                                      ประจักษ์ ปราบงูเหลือม สรุปหลักการเสริมสร้างวินัยในตนเองให้เกิดขึ้นในตัวเด็ก
เปรียบเทียบให้เด็กเป็นผู้ใหญ่ในอนาคต พฤติกรรมที่แสดงออก เป็นที่ยอมรับของสังคม โดยเสนอ
แนวทางในการเสริมสร้างวินัยในตนเอง ดังนี้